Trwająca wojna na Ukrainie pozwala testować broń w warunkach realnej walki, a sama Ukraina bywa postrzegana jako najlepszy poligon dla producentów uzbrojenia. Taką ocenę przedstawił Matthew Whitaker, ambasador Stanów Zjednoczonych przy NATO, w rozmowie opublikowanej w poniedziałek, 9 listopada, na portalu Defence24. Rozmowę przeprowadził dr Aleksander Olech.
Temat rozmowy dotyczył współpracy amerykańskich firm z ukraińskim przemysłem obronnym. Whitaker wskazał, że prowadzone działania zbrojne umożliwiają sprawdzanie sprzętu i systemów w sytuacjach, których nie da się w pełni odtworzyć na poligonach w czasie pokoju. Według jego oceny właśnie dlatego Ukraina jest dla producentów miejscem, gdzie uzbrojenie może zostać zweryfikowane w praktyce, a nie wyłącznie w warunkach symulowanych.
Takie podejście oznacza, że doświadczenia zbierane na froncie mogą bezpośrednio wpływać na dalsze projekty konstrukcyjne. Sprzęt, który przechodzi próbę w rzeczywistych starciach, dostarcza informacji o trwałości, skuteczności i podatności na działania przeciwnika, a te dane trudno uzyskać podczas ćwiczeń w czasie pokoju. Whitaker podkreślał, że wojna w tym sensie stała się swoistym laboratorium dla branży zbrojeniowej.
W rozmowie poruszono również kwestię przyszłości ukraińskich firm zbrojeniowych po zakończeniu konfliktu. Wątek ten został zasygnalizowany jako element szerszej dyskusji o kierunkach rozwoju tamtejszego przemysłu obronnego oraz o jego powiązaniach z partnerami zagranicznymi. Pytanie o to, jakie miejsce zajmą ukraińskie przedsiębiorstwa w architekturze bezpieczeństwa regionu, wykracza poza sam czas wojny i wiąże się z odbudową kraju oraz z zachowaniem zdolności produkcyjnych, które w trakcie konfliktu zostały rozwinięte. Materiał nie podaje jednak konkretnych rozwiązań, planów ani harmonogramów.
Warto zauważyć, że w wypowiedziach dotyczących współpracy nie padły konkretne liczby ani wartości kontraktów. Nie wskazano też z nazwy żadnych firm ani konkretnych produktów, które miałyby być testowane lub rozwijane w ramach takiej kooperacji. Ocena przedstawiona przez ambasadora ma więc charakter ogólny i odnosi się do mechanizmu współpracy, a nie do szczegółowych ustaleń, dlatego nie da się na jej podstawie oszacować skali zaangażowania amerykańskiego kapitału czy zakresu transferu technologii.
Wypowiedź Whitakera wpisuje się w szerszy kontekst relacji transatlantyckich w obszarze bezpieczeństwa. Sojusznicy NATO od miesięcy analizują, jak wsparcie dla Ukrainy wpływa na zdolności przemysłu zbrojeniowego po obu stronach Atlantyku. Doświadczenia z walk stają się ważnym źródłem wniosków dla projektantów i wytwórców sprzętu, a ich znaczenie wykracza poza samą Ukrainę, ponieważ dotyczy także tego, jak w przyszłości planowane będą zakupy i rozwój uzbrojenia w państwach członkowskich Sojuszu.
Rozmowa z ambasadorem pokazuje również, że współpraca w zakresie obronności ma wymiar nie tylko militarny, ale i gospodarczy. Rozwój przemysłu zbrojeniowego wiąże się z miejscami pracy, inwestycjami i kooperacją między firmami, a sposób, w jaki prowadzone są te relacje, wpływa na to, które podmioty zyskują pozycję w łańcuchach dostaw. Materiał nie rozstrzyga jednak, jak konkretnie te procesy będą przebiegać, i nie przedstawia danych, które pozwoliłyby ocenić ich skutki w liczbach.
8